آرایه ادبی لف و نشر چیست و چطور می توان آن را تشخیص داد؟
در این مقاله از دلگرم قصد داریم این آرایه را با مثال هایی متنوع دوباره بررسی کنیم و تأثیر آن را در زیبایی کلام مشاهده کنیم.
لف و نشر چه نوع آرایه ای است؟
لف و نشر به آرایه های معنوی اختصاص دارد. گاهی در بیت یا متنی، چندین کلمه به صورت مبهم حاضر می شوند. در ادامه هم چندین کلمه دیگر فعل یا صفتی را درباره آنها توضیح می دهند، در چنین صورتی می توانیم بگوییم آرایه لف و نشر ایجاد شده است. یاد باد آنکه ز چشم خوش و لعل لب تو نقل مجلس همه بادام و شکر بود مرا خواجوی کرمانی
در مصراع اول کلمات چشم و لب را داریم و در مصراع دوم کلمات بادام و شکر را. در ادبیات فارسی برای توضیح برخی کلمات از صفات یا تشبیهات استفاده می کنند. در این مثال هم بادام توضیحی برای چشم و شکر توضیحی برای لب است. بنابراین چشم با عنوان لف ۱، لب با عنوان لف ۲ و بادام با عنوان نشر ۱ و شکر با عنوان نشر ۲ شناخته می شوند.
انواع لف و نشر
لف و نشر نیز همانند دیگر آرایه ها انواعی دارد که به ترتیب قرارگیری لف ها و نشرها بستگی دارد. بنابراین می توان برای آن دو حالت مرتب و مشوش را در نظر گرفت.
لف و نشر مرتب
لف و نشر مرتب
اگر ترتیب آمدن لف ها با نشر ها یکی باشد، لف و نشر مرتب رخ می دهد. یعنی ترتیب توضیح کلمات لف پشت سرهم باشد؛ پس: لف ۱ –> نشر۲ لف ۱ –> نشر۲
منعم مکن از دیدن قد و رخ و چشمش من انس به سرو و گل و بادام گرفتم
لف ۱: قد –> نشر 1: سرو لف ۲: رخ دانلود آهنگ های جدید –> نشر ۲: گل لف ۳: چشم –> نشر ۳: بادام
لف و نشر مشوش
لف و نشر مشوش
اگر ترتیب قرارگرفتن لف و نشرها جابه جا شود، لف و نشر مشوش رخ می دهد. نوع مشوش این آرایه همواره هنرمندانه تر و شاعرانه تر است.
در باغ شد از قد و رخ و زلف تو بی آب گلبرگ تری، سرو سهی، سنبل سیرآب خاقانی
لف ۱: قد –> نشر ۲: سرو سهی لف ۲: رخ –> نشر ۳: گلبرگ تری لف ۳: زلف –> نشر ۱: شنبل سیرآب
آرایه های ادبی: آموزش جامع و مثال های کاربردی
چگونه آرایه لف و نشر را پیدا کنیم؟
برای تشخیص این آرایه ابتدا بهتر است که به نشانه ها توجه کنید؛ برای مثال اگر حروف اضافه مثل و یا کلمات این و آن را دیدید، ابتدا وجود لف و نشر را بررسی کنید.
البته راه حل ساده دیگری نیز وجود دارد که در بیشتر مواقع، راه مستقیم تشخیص لف و نشر در ابیات است. شما باید در ابتدا جای مصراع اول را با مصراع دوم عوض کنید. دوباره بیت را بخوانید؛ اگر همچنان معنای درستی داشت و با همان مفهوم اولیه یکسان بود، یعنی در این بیت آرایه لف و نشر وجود دارد.
تو ز من شرم و من ز تو شوخی یا بیاموز یا بیاموزم جمال الدین اصفهانی
در این بیت، با جا به جایی مصراع اول و دوم مفهوم تغییر نمی کند و شعر زیبایی کلام خود را حفظ می کند؛ پس لف و نشر وجود دارد.سپس برای تشخیص مرحله دوم باید با نگاهی ادبی به کلمات نگاه کنیم و هرگونه تناسب، توصیف صفت، تضاد و… را دیدیم جدا کنیم. باید ببینیم کدامیک از آنها می تواند توضیحی برای دیگری باشد، با جواب به همین سوال لف ها و همینطور نشرهای مرتبط به هم را می یابیم.
البته با نگاهی دقیق به مثال ها در میابیم که برخی از لف و نشرها هم هستند که بسیار مورد استفاده شاعران قرار گرفته اند. با کمی مطلعه و به خاطر سپردن محبوب ترین لف و نشرها و حتی برجسته ترین صفات و تشبیهات ادبی کار برای پیدا کردن این آرایه راحت تر می شود.
نکته: همواره به یاد داشته باشید که در تشخیص آرایه لف و نشر باید نوع آن را هم ذکر کنید که مرتب است یا مشوش.