مدت زمان پخت نخود در قابلمه و زودپز برای انواع غذا
نخود، یکی از پرکاربردترین و مغذیترین حبوبات در آشپزی ایرانی است. از آبگوشت و آش رشته گرفته تا حمص، سالاد و انواع خوراکها، این دانه جایگاه ویژهای دارد. اما اغلب این سوال مطرح میشود که «نخود چقدر زمان نیاز دارد تا نرم شود؟» پاسخ به این سوال به سادگی یک عدد نیست؛ زیرا زمان پخت نخود به عوامل متعددی بستگی دارد، از جمله روش پخت، مدت زمان خیساندن، تازگی دانهها و حتی نوع غذایی که قصد طبخ آن را دارید. در ادامه به بررسی این عوامل کلیدی میپردازیم:
خیساندن؛ مهمترین گام برای پخت سریع
خیساندن نخود از شب قبل، اصلیترین عاملی است که میتواند زمان پخت را به نصف کاهش دهد. بهترین زمان برای خیساندن نخود بین ۸ تا ۱۲ ساعت است. برای این کار:
- نخود را در ظرفی بزرگ بریزید.
- چند برابر حجم نخود، آب اضافه کنید.
- ظرف را در یخچال یا محیط خنک قرار دهید.
- توجه داشته باشید که نخود پس از خیس خوردن حجم زیادی پیدا میکند و ظرف باید گنجایش کافی داشته باشد.
- بهتر است در طول مدت خیساندن، دو تا سه بار آب آن را عوض کنید تا نفخ آن گرفته شود.
در آب و هوای گرم، نخود خیسخورده به سرعت ترش میشود؛ بنابراین نگهداری آن در یخچال ضروری است.
تازگی و کیفیت نخود
نخود تازه و برداشت شده در همان سال، رطوبت بیشتری دارد و به مراتب سریعتر از نخود کهنه میپزد. نخودهای کهنه ممکن است حتی پس از ۳ ساعت نیز کاملاً نرم نشوند. هنگام خرید نخود، به تاریخ تولید محصول توجه کنید.
جنس آب و مواد افزودنی
نرم شدن نخود به میزان نفوذ آب به داخل بافت آن بستگی دارد. آب سخت که حاوی املاح بالاست، میتواند روند پخت را کندتر کند. اگر آب منطقه شما سخت است، بهتر است از آب تصفیه شده یا آب جوشیده سردشده استفاده کنید.
همچنین اضافه کردن نمک، سرکه، آبلیمو و رب گوجه فرنگی در ابتدای پخت، پوست نخود را سفت میکند و مانع نرم شدن آن میشود. تمام مواد اسیدی باید در نیمههای طاووس موزیک پخت یا انتهای آن اضافه شوند.
جدول کامل زمان پخت نخود به روشهای مختلف
برای دسترسی سریع، جدول زیر زمانهای تقریبی پخت نخود را بر اساس روش آمادهسازی نشان میدهد:
خلاصه زمان پخت نخود
توجه داشته باشید که این زمانها تقریبی هستند و برای قابلمه از زمان جوش آمدن آب و برای زودپز از لحظه رسیدن به فشار کامل محاسبه میشوند.
مدت زمان پخت نخود در قابلمه معمولی
نخودی که به مدت ۸ تا ۱۲ ساعت خیس خورده است، معمولاً با حرارت ملایم طی ۱ تا ۲ ساعت میپزد. روش صحیح پخت در قابلمه به این صورت است:
- نخود خیسخورده را آبکش کنید و داخل قابلمه بریزید.
- آب تازه به آن اضافه کنید؛ به حدی که ۴ تا ۵ سانتیمتر از سطح نخود بالاتر بیاید.
- قابلمه را روی حرارت زیاد قرار دهید تا آب به جوش بیاید.
- پس از جوش آمدن، حرارت را کم کنید و اجازه دهید با حرارت ملایم بپزد.
- درب قابلمه را کمی باز بگذارید تا از سررفتن آب جلوگیری شود.
در طول پخت، هر چند وقت یک بار سطح آب را بررسی کنید. اگر آب کم شده بود، فقط آب جوش اضافه کنید. افزودن آب سرد، دمای قابلمه را پایین میآورد و زمان پخت را طولانیتر میکند.
پخت نخود بدون خیساندن در قابلمه
پخت نخود بدون خیس کردن در قابلمه معمولی کاری زمانبر است و به ۲ تا ۳ ساعت پخت نیاز دارد. در این روش باید از آب بیشتری استفاده کنید؛ زیرا نخود در مدت طولانی، آب زیادی جذب میکند.
هر ۳۰ دقیقه وضعیت نخود را چک کنید و حرارت را کم نگه دارید تا مغز نخود به طور یکدست نرم شود.
مدت زمان پخت نخود در زودپز
زودپز با ایجاد فشار بالا و افزایش دمای پخت، فرایند نرم شدن را به شکل چشمگیری تسریع میکند. برای پخت نخود در زودپز به این نکات توجه کنید:
- نخود خیسخورده: ۱۵ تا ۲۵ دقیقه زمان کافی است. برای غذاهایی که نیاز به بافت سالم نخود دارند مانند سالاد، ۱۵ تا ۱۸ دقیقه انتخاب کنید. برای حمص و غذاهایی که نخود باید کاملاً له شود، زمان را به ۲۰ تا ۲۵ دقیقه افزایش دهید.
- نخود خیسنخورده: در زودپز حدود ۳۵ تا ۴۵ دقیقه زمان میبرد.
زمان دقیق پس از لحظهای محاسبه میشود که زودپز به فشار کامل رسیده و بخار به صورت ممتد از سوپاپ خارج میشود.
رعایت نکات ایمنی در زودپز
برای جلوگیری از حوادث ناگوار و گرفتگی سوپاپ بخار، هنگام پخت حبوبات در زودپز باید چند نکته مهم را رعایت کنید:
- زودپز را بیش از دو سوم حجم آن پر نکنید.
- حبوبات هنگام جوشیدن کف زیادی تولید میکنند که میتواند سوپاپ را مسدود کند.
- پس از پایان پخت، اجازه دهید فشار به صورت طبیعی یا طبق راهنمای دستگاه و به آرامی پایین بیاید.
- از بازکردن سریع درب دستگاه در حالی که هنوز فشار دارد، جدا خودداری کنید.
روش سریع خیساندن نخود
اگر فراموش کردهاید نخود را از شب قبل بخیسانید، نگران نباشید. میتوانید با روش زیر در حدود یک ساعت، نخود را برای پخت آماده کنید:
- نخود را بشویید و داخل قابلمه بریزید.
- آب فراوان روی آن اضافه کنید.
- اجازه دهید به مدت ۲ دقیقه بجوشد.
- حرارت را خاموش کنید و درب قابلمه را بگذارید.
- یک ساعت صبر کنید و سپس آب آن را خالی کنید و نخود را با آب تازه بپزید.
به خاطر داشته باشید نخودی که با این روش خیس میشود، نسبت به نوع شب مانده دیرتر میپزد.
نکات طلایی برای پخت بهتر نخود
جوشاندن اولیه و تخلیه آب: پس از خیساندن، نخود را آبکش کنید و با آب